หยิบวีดิโอคลิปจาก YOUTUBE มาใช้ในชั้นเรียนวิทย์มัธยมฯ

สาระน่ารู้การศึกษาวิทยาศาสตร์

หยิบวีดิโอคลิปจาก YOUTUBE มาใช้ในชั้นเรียนวิทย์มัธยมฯ

 

โดย ชาคริต อนันตวัฒนวงศ์
 


ในการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์นั้น มีเนื้อหามากมายที่จำเป็นต้องแสดงให้ผู้เรียนได้เห็นและสังเกตถึงกระบวนการ หรือความต่อเนื่องของปฏิกิริยาหรือผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งสื่อประเภทตัวอักษร  คำบรรยาย หรือแม้แต่ภาพนิ่ง ไม่สามารถตอบโจทย์ของการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์นี้ได้  สื่อที่ช่วยลดภาระงานสำหรับครู โดยเฉพาะการทดลองที่ต้องใช้เวลามากหรืออาจมีอันตราย หรือบางการทดลองต้องใช้เครื่องมือที่มีต้นทุนที่สูงมาก
ดังนั้น สื่อประเภทวีดีทัศน์ ที่มีทั้งเสียงและภาพเคลื่อนไหวประกอบเข้าด้วยกัน จึงเป็นตัวเลือกอันดับต้นๆ ที่จะนำมาใช้ในห้องเรียนวิทยาศาสตร์  แต่จะหาวีดิทัศน์เหล่านี้มาจากไหน

 

ภาพบางส่วนจากวีดิโอคลิบเรื่อง การนำความร้อน ภาพบางส่วนจากวีดิโอคลิบเรื่อง ลอยหรือจม 

ที่มา จากสื่ออีบุ๊ค หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่ม 1

ปัจจุบันมีเว็บไซต์ที่ให้บริการวีดิโอผ่านอินเทอร์เน็ตที่มียอดผู้ชมวิดีโอทางเว็บไซต์ทะลุหลัก 100 ล้านครั้งต่อวัน หรือคิดเป็นราว 29 เปอร์เซ็นต์ของยอดการเปิดดูวิดีโอคลิปทั้งหมด ในสหรัฐฯ   แต่ละเดือนมีผู้อัพโหลดวีดีโอขึ้นเว็บกว่า 65,000 เรื่อง เว็บไซต์ที่กล่าวถึงนี้ แทบไม่มีผู้ใช้อินเตอร์เน็ตคนใดไม่รู้จัก YouTube (www.youtube.com)

YouTube คืออะไร
YouTube คือเว็บไซต์แลกเปลี่ยนภาพวีดิโอ โดยผู้ใช้สามารถอัพโหลดภาพวีดิโอเข้าไป เปิดดูภาพวีดิโอที่มีอยู่ และแบ่งภาพวีดิโอเหล่านี้ให้คนอื่นดูได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ  ใน YouTube จะมีคลิปที่มาจากรายการโทรทัศน์ มิวสิกวิดีโอ วีดิโออื่น ๆ จากมือสมัครเล่นถ่ายกันเอง  และแน่นอนว่าจะมีวีดิโอคลิปที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ และการจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์รวมอยู่ด้วย ซึ่งหนึ่งในสมาชิกนั้น มีสาขาวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา (สสวท.) ที่คอยอัพเดทคลิปน่ารู้ทางวิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ อย่างสม่ำเสมอ


การใช้งาน YouTube ก็ง่ายแสนง่าย (อย่างน้อยก็ง่ายกว่าการเตรียมการทดลองเองเป็นไหน ๆ) เพียงเข้า YouTube ผ่านเว็บไซต์ www.youtube.com แล้วใช้ค้นจากชื่อเนื้อหาตามต้องการ เช่น "วิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา" ระบบจะแสดงรายการวีดิโอคลิปที่เกี่ยวข้อง ให้เลือกชมตามความต้องการ   หรือหากต้องการชมเนื้อหาที่เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษาโดยเฉพาะ  ท่านสามารถเข้าชมผ่านเว็บไซต์สาขาวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา (สสวท.) ได้ที่ http://secondsci.ipstweb.com โดยเลือกเมนู สื่อ > คลิปวีดิทัศน์ 



ภาพ การชมวีดิโอคลิปจาก Youtube ผ่านหน้าต่างเว็บไซต์สาขาวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา 

แม้ว่าการใช้งานวีดิโอคลิปจาก YouTube จะเป็นเรื่องง่าย  แต่ทว่าการเข้าชมผ่านหน้าเว็บไซต์ จำเป็นต้องเชื่อมต่อเครื่องคอมพิวเตอร์ของท่านเข้ากับโครงข่ายอินเตอร์เน็ตเท่านั้น จึงจะสามารถรับชมวีดิโอคลิปเหล่านั้นได้ อีกทั้งยังต้องใช้เวลาในการดาวน์โหลดทุกครั้งที่เปิดชมวีดิโอคลิปเรื่องนั้น ซึ่งไม่เป็นผลดีหากใช้งานในที่ที่ไม่มีอินเตอร์เน็ต หรือมี แต่ความเร็วในการรับส่งข้อมูลของอินเตอร์เน็ตนั้นช้ามาก

หยิบวีดิโอคลิปจาก YOUTUBE มาใช้ในชั้นเรียนวิทย์มัธยมฯ

ต้องยกความดีให้กับซอฟท์แวร์ประเภทดาวน์โหลดเดอร์ ที่จะช่วยให้สามารถดึงข้อมูลจากวีดิโอคลิปบน YouTube และสามารถบันทึกเก็บไว้ในเครื่องคอมพิวเตอร์ของเราได้ ในที่นี้จะขอยกตัวอย่างโปรแกรม youchoob ซึ่งเป็นฟรีโปรแกรม และมีหน้าต่างที่ใช้งานง่ายไม่ซับซ้อน เพียงก๊อปปี้ (copy) หน้าลิงค์จากเว็บไซต์ของ YouTube ที่ต้องการ จากนั้นคลิกปุ่มวาง (paste) ตามด้วยคลิกปุ่มดาวน์โหลด (download) ท่านก็สามารถพกพาวีดิโอคลิปเรื่องนั้นไปใช้ได้ทุก ๆ ห้องเรียนวิทยาศาสตร์









ภาพ หน้าต่างของโปรแกรม YouChoob และลำดับการคลิกใช้งาน 

ไฟล์ที่ดาวน์โหลดมาจะจัดเก็บไว้ในหน้า Desktop ของท่าน  หากท่านต้องการเลือกปลายทางจัดเก็บไฟล์ด้วยตัวท่านเอง ท่านสามารถตั้งค่าโดยคลิกที่ปุ่ม Setting จะปรากฎหน้างต่างการตั้งค่าของโปรแกรม จากนั้นเลือกแท็ป Downloads ท่านสามารถกรอกชื่อปลายทางได้ตามต้องการในช่อง Default Download Folder



ภาพ การตั้งค่าปลายทางจัดเก็บไฟล์ที่ดาวน์โหลดมา

ความต้องการของโปรแกรม
– ระบบปฏิบัติการ Win2000/XP/2003/Vista
– ซอฟต์แวร์แพลตฟอร์มขั้นต่ำ .NET Framework 2.0
– โปรแกรมเปิดไฟล์สกุล FLV

แหล่งดาวน์โหลดซอฟต์แวร์ และโปรแกรมที่เกี่ยวข้อง
– youchoob  (http://youchoob.en.softonic.com)  คลิกอ่านวิธีดาวน์โหลดและติดตั้งโปรแกรม
– .NET Framework  (http://www.microsoft.com/downloads) คลิกอ่านวิธีดาวน์โหลดและติดตั้งโปรแกรม

– VLC media player (http://www.videolan.org/vlc) คลิกอ่านวิธีดาวน์โหลดและติดตั้งโปรแกรม


เมื่ออ่านถึงตรงนี้ ท่านอาจโหลดวีดิโอคลิปจาก YouTube มาครอบครองแล้วไม่น้อยกว่าร้อยเรื่องทีเดียว  ทั้งนี้ทั้งนั้นอาจเกิดความลังเลสงสัยเกี่ยวกับปัญหาและการละเมิดลิขสิทธิ์ ทำให้เกิดความไม่มั่นใจในการใช้งาน จึงมีคำถามว่า วีดิโอคลิปบน YouTube มีลิขสิทธิ์หรือไม่  ใครเป็นเจ้าของผลงาน และจะสามารถนำไปใช้ได้อย่างไร

ลิขสิทธิ์บน YouTube
สำหรับสมาชิกผู้อัพโหลดวีดิโอคลิป  ห้ามนำผลงานที่มีลิขสิทธิ์เป็นของผู้อื่นอัพโหลดบน YouTube โดยเด็ดขาด  หากท่านเป็นเจ้าของผลงานโดยแท้จริง ผลงานต่าง ๆ ที่ท่านอัพโหลดบน YouTube ยังคงเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของผลงานทุกประการ  เพียงแต่ผลงานของท่านจะได้รับการเผยแพร่ไปทั่วโลก ซึ่งจะไม่คิดมูลค่าใด ๆ จากผู้เข้าใช้งานทั่วไป (YouTube, 2554)
สำหรับผู้เข้าใช้งานทั่วไป  จำเป็นต้องเคารพอย่างยิ่งในผลงานของผู้อื่นซึ่งมีลิขสิทธิ์ โดยหลักสากลคือ ไม่ทำซ้ำหรือดัดแปลง  เผยแพร่ต่อสาธารณชน  ให้เช่าหรือขาย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม การนำผลงานที่มีลิขสิทธิ์มาใช้ในการเรียนการสอน หรือเพื่อการศึกษา สามารถทำได้โดยอาศัยหลักแฟร์ยูส (fair use) ซึ่งเป็นหลักสากล หมายถึงการใช้ที่ถูกต้อง เป็นธรรม (YouTube, 2554)  
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 (2554) ได้กล่าวถึงแฟร์ยูสเช่นกัน โดยระบุในส่วนที่ 6 ข้อยกเว้นการละเมินลิขสิทธิ์ มาตรา 32 กล่าวโดยสรุปว่า การกระทำโดยผู้สอนเพื่อประโยชน์ในการสอนของตน  หรือเพื่อการวิจัยหรือการศึกษางานนั้น  หรืออาจทำซ้ำ ดัดแปลงบางส่วนของงาน หรือตัดทอนหรือทำบทสรุปโดยผู้สอนหรือสถาบันศึกษา เพื่อแจกจ่ายแก่ผู้เรียนในชั้นเรียนหรือในสถาบันศึกษา  รวมถึงนำงานนั้นมาใช้เป็นส่วนหนึ่งในการถามและตอบในการสอบ ทั้งหมดนี้ต้องไม่เป็นการกระทำเพื่อหากำไร  จึงจะถือว่าไม่เป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

สุดท้ายหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ครูผู้จัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ จะได้รับประโยชน์จาก YouTube ด้วยความมั่นใจ และใช้ประโยชน์ด้วยความระมัดระวัง  เพราะลิขสิทธิ์ เป็นเรื่องที่มีความละเอียดอ่อน ทั้งนี้ควรศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมจากกฎหมายลิขสิทธิ์ และหลักแฟร์ยูสด้วย  ซึ่งได้อ้างถึงไว้ท้ายบทความแล้ว

บรรณานุกรม
สาขาวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา (สสวท.). (2553). "หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เล่ม 1" (สื่ออีบุ๊ค). สาขาวิทยาศาสตร์มัธยมศึกษา สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สนุก! พีเดีย. "YOUTUBE." (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก : http://guru.sanook.com/pedia/topic/YouTube (24/05/2554)

YouTube. "Term of service." (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก :  http://www.youtube.com/static?gl=US&template=terms (24/05/2554)

พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 (ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2537). (ออนไลน์). เข้าถึงได้จาก :   http://www.tmd.go.th/documents/copyright.pdf  (24/05/2554)