ดูโรงไฟฟ้าที่จีน แล้วเหลียวดูเมืองไทย (2/3)

สาระน่ารู้การศึกษาวิทยาศาสตร์

ดูโรงไฟฟ้าที่จีน แล้วเหลียวดูเมืองไทย (2/3)

โดย นายรักษพล ธนานุวงศ์

นักวิชาการ  สสวท.


…………….การเยี่ยมชมโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่อ่าวดาย่าในวันที่ 2 ของคณะเรา เป็นการเริ่มต้นด้วยการเดินสำรวจพื้นที่อย่างไม่เป็นทางการ เนื่องจากสมาชิกในคณะส่วนใหญ่เป็นครูที่เคยต้องตื่นเช้าเป็นประจำ เพื่อไปโรงเรียน จึงได้ใช้เวลาช่วงเช้าที่เหลือเฟือเดินสำรวจสิ่งแวดล้อมและบรรยากาศรอบๆ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์ เราพบว่า บรรยากาศยามเช้าที่โรงไฟฟ้าคล้ายกับบรรยากาศอุทยานธรรมชาติในต่างจังหวัดของประเทศไทย อากาศในพื้นที่โรงไฟฟ้าสดชื่น ปรอดโปร่ง บริเวณรอบๆ เต็มไปด้วยต้นไม้ ดอกไม้ และต้นหญ้าสีเขียวขจี เมื่อเดินออกไปไม่ไกลไปจากอาคารรับรอง พวกเราสังเกตเห็นหาดทรายสีขาวสะอาด ทอดยาวไปตามแนวที่ตั้งอาคารที่พักของพนักงานโรงไฟฟ้า น้ำทะเลบริเวณชายหาดใสจนสามารถมองเห็นโขดหินใต้น้ำได้

dayabay1

ภาพที่ 8 หาดทรายที่อ่าวดาย่า ภายในบริเวณโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์

…………….หลังจากการเดินสำรวจอย่างไม่เป็นทางการของพวกเรา ทางเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้าได้เชิญพวกเราเข้ารับประทานอาหารเข้าที่เรือนรับรอง ก่อนจะพาขึ้นรถบัสเพื่อเดินทางไปฟังการบรรยายและเยี่ยมชมนิทรรศการที่อาคารวิเทศสัมพันธ์ของโรงไฟฟ้า

…………….เนื้อหาจากการบรรยายสามารถสรุปสั้นๆ ได้ว่า โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์ (Daya Bay Nuclear Power Station) เป็นโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชิงพาณิชย์แห่งแรกของจีน เริ่มเดินเครื่องจ่ายกระแสไฟในปี พ.ศ. 2537 โดยให้กำลังการผลิตไฟฟ้ากว่า 1,968 เมกกะวัตต์ จากเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ จำนวน 2 เครื่อง (แต่ละเครื่องให้กำลังผลิตไฟฟ้า 984 เมกกะวัตต์) พลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้กว่า 70% ได้ส่งให้เกาะฮ่องกง ส่วนที่เหลืออีก 30% ส่งให้ชาวจีนในมณฑลกวางดง  สถานที่ตั้งโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์เป็นพื้นที่ที่ทางรัฐบาลจีนได้มีการทำการศึกษามาเป็นอย่างดีว่า จะไม่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นดินไหว สึนามิ อุทกภัย หรือวาตภัย และด้วยอาคารคลุมเครื่องปฏิกรณ์ที่สร้างจากคอนกรีตเสริมเหล็กกล้าหนากว่า 1 เมตร ประกอบกับการออกแบบด้านความปลอดภัยที่ทันสมัยกว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่ฟุกุชิมะ ประเทศญี่ปุ่น กว่า 20 ปี ทำให้ ถึงแม้จะเกิดเหตุการณ์รุนแรงใดๆ โรงไฟฟ้าแห่งนี้จะสามารถป้องกันการรั่วไหลของรังสีได้เป็นอย่างดี ไม่เว้นแม้แต่ในกรณีที่เครื่องบินพุ่งชนอาคารคลุมเครื่องปฏิกรณ์

 

nuclear_talk1 nuclear_talk2
ภาพที่ 9 และ ภาพที่ 10 ภาพการฟังบรรยายในห้องประชุมของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์
 
…………….เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์เป็นแบบ Pressurized Water Reactor (PWR) ที่ใช้ระบบน้ำ 3 วงจร ( 3 Loops) สำหรับ การผลิตน้ำร้อน การผลิตไอน้ำ และ การระบายความร้อน ตามลำดับ โดยในวงจรที่ใช้ผลิตน้ำร้อน วงจรน้ำที่ 1 น้ำในวงจรจะทำหน้าที่รับพลังงานความร้อนจากปฏิกิริยานิวเคลียร์ของเครื่องปฏิกรณ์ เพื่อนำไปถ่ายโอนให้น้ำในวงจรที่ 2 สำหรับการผลิตไอน้ำ น้ำในวงจรที่ 1 จะมีอุณหภูมิสูงมากแต่จะยังไม่กลายเป็นไอน้ำ เพราะถูกควบคุมโดยระบบปรับความดัน จึงเป็นที่มาของคำว่า Pressurized ของชื่อแบบเครื่องปฏิกรณ์

…………….ในส่วนวงจรน้ำที่ 3 เป็นน้ำที่ใช้ระบายความร้อน โรงไฟฟ้าได้ใช้น้ำทะเลในอ่าวดาย่าสำหรับรับความร้อนที่ถ่ายโอนมาจากไอน้ำในวงจรที่ 2  ดังนั้น โรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ดายาเบย์แห่งนี้จึงไม่จำเป็นต้องสร้างหอคอยที่มีปล่องขนาดใหญ่ไว้สำหรับปล่อยไอน้ำเพื่อระบายความร้อน ดังเช่นโรงไฟฟ้านิวเคลียร์รุ่นก่อนๆ เราจึงไม่เห็นภาพหอคอยสีขาวขนาดใหญ่ปล่อยควันให้พวยพุ่งออกมาที่หลายคนอาจกังวลหรือหวาดระแวง

…………….นการสร้างปฏิกิริยานิวเคลียร์ของเครื่องปฏิกรณ์ โรงไฟฟ้าแห่งนี้ได้ใช้เชื้อเพลิงประเภท ยูเรเนียมออกไซด์ ที่มีการนำเข้าจากประเทศออสเตรเลียและอินโดนิเซีย แท่งเชื้อเพลิงยูเรเนียมออกไซด์รูปทรงกระบอกขนาดยาวประมาณ 12 มิลลิเมตรและเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 8 มิลลิเมตรสามารถใช้ผลิตไฟฟ้าได้ในปริมาณเท่ากับการเผาไหม้ถ่านหินปริมาณกว่า 2 ตัน

pellet

ภาพที่ 11 ภาพแท่งเชื้อเพลิงยูเรเนียมออกไซด์จำลองเปรียบเทียบกับเหรียญ 10 บาทไทย

…………….การเดินเครื่องของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์ เครื่องปฏิกรณ์สามารถเดินเครื่องต่อเนื่องกันได้เป็นเวลานานกว่า 18 – 30 เดือน ทำให้ไฟฟ้าที่จ่ายให้ภาคชุมชนและภาคอุตสาหกรรมมีเสถียรภาพ เป็นที่พึ่งพาได้ อีกทั้ง เนื่องจากไม่ต้องมีการเผาไหม้เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์ การผลิตไฟฟ้าของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์จึงไม่ก่อให้เกิดมลพิษที่เป็นอันตรายต่อผู้คนและสิ่งแวดล้อมรอบๆ  นอกจากนี้ ในการเฝ้าระวังการรั่วไหลของรังสี ทางโรงไฟฟ้าได้กำหนดให้มีการตรวจวัดระดับความเข้มของรังสีทั้งภายในและรอบๆ โรงไฟฟ้าอย่างสม่ำเสมอ มีการสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยภายในโรงไฟฟ้า และมีระบบฝึกฝนบุคลากรของโรงไฟฟ้าอย่างเข้มข้น เพื่อป้องกันอุบัติเหตุต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น โรงไฟฟ้านิวเคลียร์แห่งนี้ จึงได้รับความไว้วางใจจากชุมชนรอบๆ เป็นอย่างดี

reactor_bldg

ภาพที่ 12 อาคารสำนักงานและบริเวณภายในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์

reactor_bldg2

ภาพที่ 13 อาคารคลุมเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์

…………….จากความมีเสถียรภาพ ความมีประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และการไม่ก่อให้เกิดปัญหาด้านสภาวะแวดล้อมของการใช้พลังงานนิวเคลียร์ ประเทศจีนที่มีความต้องการพลังงานอย่างมากในการรองรับเศรษฐกิจที่กำลังเจริญเติบโตอย่างก้าวกระโดด แต่ตระหนักดีถึงมลภาวะที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงซากดึกดำบรรพ์ จึงได้มีการวางแผนที่จะสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขึ้นอีกกว่า 50 โรงภายในอีก 10 ปีข้างหน้า เพื่อให้สัดส่วนพลังงานนิวเคลียร์ในการผลิตไฟฟ้าทั้งหมดจากเดิม 2% เพิ่มเป็น 6%  ซึ่งขณะนี้ ประเทศจีนได้สงวนแร่ยูเรเนียมไว้สำหรับการผลิตไฟฟ้าให้กับประเทศไปอีกนานกว่า 25 ปีแล้ว

…………….หลังจากได้ฟังบรรยายและชมนิทรรศการแล้ว คณะของเราได้เข้าเยี่ยมชมการจัดการกับกากกัมมันตรังสีที่เกิดจากกระบวนการต่างๆ ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์ ซึ่งอาคารที่ใช้สำหรับกักเก็บกากกัมมันตรังสีอยู่ห่างจากอาคารเครื่องปฏิกรณ์ไปประมาณ 2 กิโลเมตร ขั้นตอนการปฏิบัติในการจัดการกับกากกัมมันตรังสีของที่นี่เป็นขั้นตอนที่เหมือนกับขั้นตอนการปฏิบัติของนานาชาติ นั่นคือ จะมีการบีบอัดของเสียที่มีสภาพกัมมันตรังสีให้แน่นจนมีขนาดประมาณกระบอกข้าวหลาม ก่อนจะใช้ปูนโบกทับให้หนากว่า 90 เซนติเมตร จากนั้น กากกัมมันตรังสีที่ถูกโบกปูนทับเรียบร้อยจะถูกนำไปจัดเก็บไว้ในโกดังที่ปลูกสร้างอยู่บนดิน เพื่อรอวันกลบฝังทั้งโกดัง เมื่อมีความจุเต็ม

nuclear_waste1

ภาพที่ 14 ภาพแสดงตัวอย่างการใช้ปูนโบกทับกากกัมมันตรังสีที่ถูกอัดเป็นรูปทรงกระบอกอยู่ตรงกลาง

waste_storage

ภาพที่ 15 โกดังสำหรับเก็บกากกัมมันตรังสีที่ได้รับการโบกปูนทับเรียบร้อยแล้ว

…………….ระหว่างการเยี่ยมชม ทางเจ้าหน้าที่ของจีนยังเล่าให้กับคณะของเราฟังอีกว่า ชุมชนรอบๆ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์มีความยินดีกับการที่มีโรงไฟฟ้าแห่งนี้ เพราะว่า การสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทำให้เกิดการสร้างถนน และระบบสาธารณูปโภคต่างๆ เช่น ประปา ไฟฟ้า ทำให้ชุมชนรอบๆ มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น อีกทั้ง การจับจ่ายใช้สอยของพนักงานของโรงไฟฟ้าในพื้นที่ ทำให้เศรษฐกิจของชุมชนรอบๆ โรงไฟฟ้าดีขึ้นด้วย

…………….หลังจากได้ความรู้ และได้ซักถาม พูดคุยกับเจ้าหน้าที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดาย่าเบย์กันเต็มอิ่ม คณะของเราได้กล่าวคำขอบคุณและมอบของที่ระลึกให้กับตัวแทนเจ้าหน้าที่บริษัท CGN ก่อนจะออกเดินทางไปพักผ่อนในตัวเมืองเซินเจิ้น เพื่อเตรียมตัวเดินทางไปเยี่ยมชมโรงไฟฟ้าอีกโรงในวันสุดท้าย

(อ่านต่อ ใน ดูโรงไฟฟ้าที่เมืองจีน แล้วเหลียวดูเมืองไทย (3/3))